Pechtold is het braafste jongetje van de klas

                                                                         

Mijn meester, weet het nu eenmaal beter

Bij het kijken naar ‘Buitenhof’, voel ik maar zelden de neiging om te gaan vloeken of met schoenen te gooien, zoals ik dat had toen ik nog naar Pauw keek. Vandaag (18-12-2016) dreigde het nog even mis te gaan. Pechtold mocht zijn boek ‘Optimisme’ promoten en bij die gelegenheid ook zijn ‘keek op de week’ geven. 

Pechtold keek berouwvol terug op het gesprek dat hij bij Pauw met vier PVV-stemmers had. “In plaats van uit te leggen waarom ze het fout hadden, had ik meer begrip voor hun zorgen moeten tonen”. Mooi voornemen, maar dat kan hem niet gaan lukken. In combinatie met zijn beperkte denkraam, is zijn narcisme de grootse beperking. Nu zijn er best heel creatieve narcisten, maar daar behoort Alexander niet toe. Hij is het arrogante jongetje dat welbespraakt immer bereid is om uit te leggen waarom de meester het altijd bij het rechte einde heeft. Navo, Europa en Obama zijn de meesters en hij zal ze door dik en dun blijven verdedigen. Zulke jongetjes worden in klasverband maar al te vaak gepest vanwege hun kritiekloze gezagsgetrouwheid en betweterigheid. Het blijft me dan ook verbazen dat Pechtold, die de stoute kroonjuwelen van D’66 in een kast heeft verstopt, stemmen blijft trekken. Het moeten de gezagsgetrouwe kiezers zijn die in hem een woordvoerder zien.

Voor Pechtold blijft Wilders het stoutste jongetje van de klas, een die het de meester met zijn recalcitrante opmerkingen moeilijk maakt en hem van zijn gezag berooft. Van Alexandertje moet hij dan ook buitengesloten worden. Niemand mag met hem spelen.

Tot zover lukte het me nog aardig om te blijven luisteren. Maar toen de man zijn definitie van ‘populisme’ ging geven brak mijn voornemen om geen onwelvoeglijke geluiden te laten horen. “Populisme is dingen beloven waarvan je weet dat ze niet zijn te realiseren”. Hij had zijn beperkte denkraam niet beter kunnen etaleren. Er valt een aardige lijst te maken van prominente politici uit het verleden, politici die tegenwoordig populist zouden worden genoemd, die veel van hun beloften tot stand brachten. De heersers van het ‘Ancien Regime’ noemden de aanstormende revolutionairen ook ‘populisten’. Ze gebruikten het, net als Pechtold, als een verdachtmaking.

Eén van de gesprekspartners aan de tafel van Buitenhof (ik ben zijn naam even kwijt) was een voormalig landmachtofficier die de Nederlandse aanpak in Uruzgan heeft geanalyseerd. In die regio mocht de Landmacht beslist niet praten met de twee machtigste krijgsheren omdat ze bekend stonden als ‘schurken’. Dat zal Pechtold indertijd wel prima hebben gevonden. De onderzoeker wijst het echter aan als basisfout. Wie wat wil bereiken heeft geen andere keuze dan alle mensen met macht erbij te betrekken. Als je dat niet doet organiseer je je eigen tegenstand.

Voor Pechtold is Poetin nog steeds zo’n schurk. Daarom dienen we verheugd te zijn dat Europa het zielige Oekraïne ternauwernood uit zijn klauwen heeft weten te redden. Daar is een prijs voor betaald en die gaat met slachtoffers tot aan de dag vandaag door. De Obama-doctrine dat Rusland moet gehoorzamen aan de internationale orde, is duur betaald. Het heeft de toch spanningsrijke wereld opgezadeld met nieuwe spanningen. De door Nederland in Uruzgan opgedane les leert dat Rusland bij het overleg over de status van Oekraïne had moeten worden betrokken. Mensen met macht kun je niet negeren. Als je dat doet, gooien ze roet in het eten.

Gek genoeg waren de slotwoorden van Pechtold ongeveer dat je nooit helemaal je zin kan krijgen en altijd bereid moet zijn tot het sluiten van compromissen. Menigeen die zoiets zou zeggen, kan rekenen op mijn vertrouwen. Pechtold valt daar absoluut niet onder. Het is bij hem geen doordachte strategie, maar neuzelachtige tactiek voor de korte termijn. Poetin heeft macht, dus moet je met hem praten. Wilders heeft macht dus moet je hem niet bij voorbaat uit sluiten. Het bereik van Pechtold’s compromisbereidheid gaat dan ook niet verder dan wat de meester niet zal schaden en om dat te bereiken worden er geen compromissen gesloten met ‘schurken’.

Ik ben benieuwd hoe het Trumpisme de verkiezingen van volgend jaar (15 maart) gaat beïnvloeden. Hat was duidelijk dat voor Pechtold de nieuwe president van Amerika tot de ‘schurken’ behoort. Voor veel andere mensen is het echter degene die, als ‘stout’ jongetje, bereid is om nationaal en internationaal verlammende taboes te doorbreken. Hoe dat gaat uitpakken zullen we op 15 maart aanstaande, als veel van het beleid van Trump bekend is, nog beter weten dan vandaag.  Het is dan ook de vraag hoeveel kiezers hun stem zullen geven aan het doorbreken van taboes om zo een einde te maken aan wat in hun ogen heilloos beleid is. Voorzichtig speculerend verwacht ik dat het er veel zullen zijn. Dat zal echter ook een tegenreactie geven van gezagsgetrouwe kiezers die juist op de traditionele partijen zullen stemmen. Mijn prognose luidt dan ook: hoge opkomst, maar aan de polarisatie zal voorlopig nog geen einde komen.

(Morgen over 'Mannetje Klaver')

De benauwde bubble van Pauw

                                                                   

Hoe lang zal zijn programma nog bestaan?

Ja, ik zou nooit meer naar Pauw kijken. Maar toen ik las dat Wierd Duk (AD) met een aantal PVV-stemmers bij Pauw aan tafel zou zitten, werd de verleiding te groot. Tja, ik ben ook maar een mens en dat je eigenlijk nooit ‘nooit’ moet zeggen, wist ik ook al een tijdje. Maar met ingang van vandaag val ik weer terug op mijn humeur sparende boycot.

Het werd gisteravond een opmerkelijke uitzending. Pauw kwam al snel onder vuur te liggen toen de halve tafel over hem heen viel. Aanleiding was de onschuld die Pauw zo mooi kan spelen. Wie of wat waren nou eigenlijk die media die alleen de stem van het establishment laten horen, had hij niet heel vaak Wilders uitgenodigd om aan zijn tafel plaats te nemen? Hij viel echter al meteen door de mand met zijn reacties op Monasch die een nieuwe partij wil beginnen. Die werd door Pauw bestookt met ironische en ridiculiserende vragen die hij nooit aan de gevestigde partijen stelt. Verschillende tafelgenoten, waaronder Marjan Thieme van de partij van de Dieren,  probeerden hem duidelijk te maken dat de opiniërende media te vaak onder één deken slapen met de traditionele partijen. Het leek niet tot hem door te dringen dat die zelden slachtoffer worden van zijn ‘kritische’ vragen.

Verlengstuk

Nieuwe partijen vormen een gevaar voor bestaande partijen. Hun zetelwinst gaat ten koste van de zittende partijen. Die reageren als de slager die zijn concurrent ervan beschuldigt de volksgezondheid te ondermijnen omdat hij zijn hammen zwaarder maakt door er pekelwater in te spuiten. De PVV krijgt het meest om de oren. Niet alleen de partij, maar ook degenen die er op stemmen worden tot op het bot veroordeeld. Wie zich openlijk voor de PVV uitspreekt loopt het risico vrienden, baan en nog meer kwijt te raken. Daarom was het opmerkelijk dat een loodgieter, een dominee en een commercieel medewerkster zich publiekelijk uitspraken voor hun voorkeur voor de PVV. De opmerkelijke uitspraak van de dominee was dat veel christenen een voorkeur voor de PVV hebben. Wierd Duk benadrukte terecht dat de PVV-stemmer niet de achterlijke klootzak is die de media van hem maken, maar een gewone doorsnee Nederlander blijkt te zijn. Daar zijn ze bij de media nog helemaal niet achter. De schrijvende en pratende media toveren ons het schrikbeeld voor van een fascistische tokkie die zowel xenofoob als islamofoob is. Daarmee zijn ze in feite het verlengstuk van de zittende politiek die kost wat kost probeert te redden wat er te redden valt en grossiert in negatieve beelden.

Bubble en verval

De onschuld van Pauw leek niet helemaal gespeeld. Voor de kijker werd echter snel duidelijk dat hij in een bubble leeft. Een bovenlaag van universiteiten, traditionele partijen en media die elkaar napraten en bevestigen en zich gezamenlijk afzetten tegen alles wat hun genoegzame en deugdzame wereld bedreigt. Ze verschansen zich achter een virtueel hek. 'Ze beginnen allemaal op elkaar te lijken, er is geen echte diversiteit meer', schamperde Marjan Thieme in de uitzending. Het is een wereld in verval, naar mijn mening. Ledenaantallen, kijkcijfers, abonnementen dalen gestaag en in de polls doen de traditionele partijen het slecht. Steeds meer mensen komen tot de ontdekking dat ze zich niet meer vertegenwoordigd voelen door de bovenlaag die zich het recht toe-eigent om richting te blijven geven aan de toekomst van Nederland.

Paniek

De bubble van de deugdzamen laat een lichte vorm van paniek zien. Brexit, Oekraïne-referendum en de verkiezing van Trump laten zien dat er een omvangrijke onderstroom is van mensen die de hakken in het zand zetten. Tot en met D’66 keren zittende partijen zich tegen het referendum vanwege het gevaar dat die een ongewenste uitslag kan opleveren. Ondertussen beginnen media zich af te vragen hoe ze meer aandacht kunnen besteden aan de gevoelens van de ‘boze mens’. Het lukt ze slecht. Er overheerst verslagenheid en verongelijktheid en er heerst angst vanwege de bedreiging van hun genoegzame wereld. De geruststellende veiligheid waarin je ongestraft alle niet door het establishment goedgekeurde meningen straffeloos kon afzeiken en daar zelfs applaus voor oogstte, lijkt voorbij te zijn. Banen en carrières staan op het spel, de toekomst is onzeker geworden.

Revolutie?

Er is wel degelijk een revolutie gaande van mensen die van mening zijn dat betrouwbare normen en waarden verkwanseld worden door de kritiekloze acceptatie van de islam, door het te veel macht af staan aan Europa en door de globalisering waar alleen het establishment van profiteert. Baanonzekerheid is bijna de norm geworden en op belangrijke zaken als de zorg wordt onbegrijpelijk bezuinigd. Voorman Pechtold van D’66 probeert het tij nog te keren door te schamperen over populisme en over het feit dat de ‘boze mens’ vooral te vinden is onder de groep die de snelle ontwikkelingen niet meer kan volgen. Hij verliest aan geloofwaardigheid. Hij heeft het mis, zoals het hele establishment het mis heeft. Daar staren ze zich blind op figuren als Wilders en Trump en missen de daarachter oprijzende menigte die zich in toenemende mate tegen het establishment aan het keren is.

Ik vond dat Pauw er gisteravond bleek, oud en moe uitzag. Ik ben benieuwd hoe lang het programma in deze vorm nog zal bestaan. Het applaus verstomt. Ratten verlaten het schip en de bevolking kijkt uit naar 15 maart 2017. Dan gaat het om een tussenstand, want dit is nog lang niet afgelopen.


Verwant: Martien Pennings analyseerde de bijdragen en interventies van Pauw in deze uitzending en dat leidde tot een nogal onthullend blog.

Ook verwant: Hannibal op 'Veren of lood': Pauw kan er beter mee stoppen

Ook verwant: Batavirus: De bubbel van Jeroen Pauw is lek  (humorvol geschreven

Ook verwant: Sietske Bergsma op TPO: Jeroen Pauw is een gaslighter

De NRC doopt haar pen in verongelijktheid

                                                                 

NRC doopt haar pen in verongelijktheid

In de NRC voelt de elite verslagenheid en reageert met verongelijktheid. Gisteren onderzocht ik de reactie van de Volkskrant op de culturele en politieke crisis die door de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is veroorzaakt. Ze snappen het daar nog steeds niet, was mijn conclusie. Vandaag is de NRC van 19/20 november aan de beurt. Hoe reageert de krant op de crisis in de media? Het is een treurige krant geworden. Verongelijktheid is de toon. De crisis vormt een bedreiging voor het establishment.

Ik ben bang, de wereld wantrouwt ons

Zo luidt de kop boven een ingezonden brief. “Ik ben hoogopgeleid en woon in een ‘nette’ buurt. Mijn kinderen zijn ook hoogopgeleid, hebben goede banen en leuke huizen. Dat gaf altijd een gevoel van veiligheid. Maar nu ben ik bang. Bang dat mijn kleinkinderen moeten opgroeien in een wereld die ons wantrouwt. Wij zijn voor gelijke rechten voor iedereen en stemmen op politici die hun best doen om dat voor elkaar te krijgen. Maar die worden ook gewantrouwd.” Er volgen nog wat zinnen over het racisme en de vreemdelingenhaat uit minder ‘nette’ buurten en over de boze PVV-stemmer die door populisme op het verkeerde pad is gebracht.

Ik vraag me al tijden af hoe redacties bepalen welke ingezonden brieven wél en niet de krant halen. Bij de NRC moeten ze gedacht hebben dat deze brief wellicht representatief is voor de opvattingen die bij een aantal van haar lezers leven. Representatief voor het bedreigde deugdzame establishment dat andere zorgen heeft dan de bedreigde burger die zich om andere redenen afvraagt in wat voor wereld zijn kleinkinderen moeten opgroeien.

Er is iets gaan wankelen in Soest

In de reeks ‘De stemming’ is de NRC deze keer op bezoek in een villawijk in Soest. “Bevoorrecht noemen ze zichzelf. Maar de welgestelden in Soest voelen zich onrustig. “Het systeem collapst.”. Na deze intro maken de geïnterviewden duidelijk dat ook welgestelden met hun riante inkomens te maken hebben met baanonzekerheid en de veiligheid van hun pensioen. Een van hen gaf een training in kwaliteitsverhoging in een bakkersfabriek. Nog nauwelijks begonnen klonk uit het publiek de kreet ‘sodemieter op vuile zakkenvuller, je bent nummer tien die ons komt vertellen hoe het beter kan’. “Er is iets aan het  wankelen”, zegt een ander in reactie. Het wordt niet ingevuld. Maar ik begrijp er uit dat de spreker vaststelt dat ook zijn wereld zal veranderen en niet ten goede.

Er komt een laag eelt over onze beschaving te liggen

Die zin is opgetekend uit de mond van Simon Schama in een interview over zijn nieuwste boek: ‘The Face of Brittain’, dat over de betekenis van de Britse portretkunst gaat. Die zin werd meteen de kop boven het interview en heeft eigenlijk helemaal niets met het boek van Schama te maken. Die zin kwam er omdat Schama in het interview helemaal leegloopt over de Amerikaanse keuze voor Trump. De jaren 1933 en 1939 komen voorbij, Trump is weliswaar geen Hitler, maar fascisme komt in vele gedaanten. Schama troost zich met de gedachte dat Kunst blijft voortbestaan. “Er is een wereld die barbaren niet kunnen verwoesten”. Een weinig betrouwbare troost in een wereld waarin ISIS met bulldozers en voorhamers de kunst in het Midden-Oosten aan het vernietigen is. Maar daar heeft Schama het niet over. In zijn opvattingen komt het gevaar niet van buiten, maar van binnen. Alweer een tot het establishment behorende intellectueel die zijn wereld bedreigd weet en de oorzaak op de verkeerde plaats legt.

Waarom de politisering van de journalistiek dichterbij komt

Het is de kop boven een artikel in de reeks ‘Haagse invloeden’ waarin Tom-Jan Meeus uitlegt welke verdervende invloed Wilders op de journalistiek heeft. Het artikel loopt over van de verongelijktheid. “De economie draait sterk, de werkeloosheid daalt, dankzij de VVD en de PvdA is de rijksbegroting op orde zodat er de volgende periode geld is voor investeringen en verbeteringen”. Wat zeurt de ‘boze burger’ eigenlijk over is de onmiskenbare boodschap. Al die prachtige resultaten zijn te danken aan de ‘redelijkheid’ die een oer-Hollandse vorm van redelijkheid is en dat is wel wat anders dan de ‘Wilderswoede’. Anders dan de Volkskrant die om ‘moedige journalistiek’ vraagt, vindt Meeus journalisten laf: “Overal zie ik journalisten het verwijt dat zij zoveel zaken ‘gemist’ hebben, beantwoorden met het extra uitvoerig citeren en napraten van Wilders”. De mokkende Meeus lukt het in zijn verongelijktheid niet om over de rand van zijn beeldscherm te kijken. Ook de politieke correctheid van de hedendaagse media is/was een vorm van politisering waarbij de werkelijkheid getransformeerd wordt in een schijnwereld die in toenemende mate door de boze burger wordt doorzien. Meeus loopt verder nog leeg over de orkestratie achter het ‘minder, minder’ toneelstukje van de PVV. Dat ook de aangiften daartegen waren georganiseerd, vergeet hij gemakshalve even. De redelijkheid wordt niet alleen vanuit het Wilderskamp bedreigd, het anti-Wilderskamp weet ook van wanten. Meeus is de zoveelste burger die zich door de ontwikkelingen bedreigd voelt, maar er niet in slaagt om constructief met de ontstane situatie om te gaan. 

De wraak van de vergetenen is nog niet voorbij

De keuze van de koppenmaker van de krant is gevallen op de bedreiging die van de crisis uitgaat en die het establishment bedreigt. Deze vlag moet een artikel dekken van Ronald Buijt (op de internetversie is de kop aangepast), fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam. Buijt benoemt de machteloosheid die veel Nederlanders voelen en die door het establishment en hun media worden veronachtzaamd. Optimistisch is hij niet. “De media zullen moeten beseffen dat het niet hun taak is om burgers op te voeden tot kosmopolitische progressieven, maar juist ruimte te bieden aan geluiden die niet in hun straatje passen. Veel vertrouwen heeft hij daar niet in. “De elites zullen te verknocht aan hun dogma’s blijken om het tij te kunnen keren.” Dat vertrouwen heb ik eerlijk gezegd ook niet erg. De NRC heeft bij het artikel zes grote foto’s geplaatst van de Trump-aanhang, portretten die bepaald niet representatief zijn voor de verontruste burger die zich machteloos voelt. Ronald Buijt is een Trumpist en zijn achterban is niet serieus te nemen, lijkt  hier het onuitgesproken commentaar te zijn. Die aanname berust niet op losse gronden. Meteen naast het artikel plaatst de NRC een artikel van de hand van Ali Sina Alizay met de kop: “….en ze willen dat witte mensen de norm blijven. Trump is niet ondanks, maar juist vanwege zijn xenofobie aan de macht gekomen, meent de schrijver. Zijn opvattingen staan dicht bij de van de NRC die geen mogelijkheid onbenut laat om Trump op zijn zwartst af te schilderen en daarmee de lezer bang te maken. Ali Sina Alizay deelt die angst: “Het mag duidelijk zijn dat de wielen maar één kant op draaien, richting een wankele wereldorde waarin zwaar gepolariseerde, naar binnen gerichte landen worden geleid door despoten”. Het alarmisme spat er van af. Ali’s angst is dat minderheden straks weer opgeofferd zullen worden.

Ik ben al weer te lang doorgegaan

Vandaag lukt het niet om het kort te houden. In de NRC lijkt er geen einde te komen aan het leed van het bedreigde politiek correcte establishment en de bedreigde minderheden. Nogal zwak voor een krant die beweert tot nadenken te willen stemmen en geen afstand neemt van de eigen voorbarige emoties. Wat er bedreigd wordt is de hoogdravende politieke correctheid en de daardoor gesteunde agressieve houding van minderheden. Als ik iets in mijn leven heb geleerd is het wel dat al dit soort discussies niet over principes gaan maar over het daardoor verhulde machtsstreven en door groepsbelangen. De crisis is niet meer dan een balansverstoring en leidt hopelijk weer tot een nieuw machtsevenwicht. Media kunnen daar een belangrijke rol in spelen. Zover is de NRC nog niet, die verblijft nog in een rechtvaardiging van geromantiseerd beeld van het heden. Hoogste tijd om de door zelfgenoegzaamheid stomp geworden pennen weer eens te slijpen.

De bangmakerij voor Trump heeft een dubbele strategie

                                                                     

Wie is er bang voor Donald Trump? En wie maakt ons bang?

 

Er is ons een groot onheil overkomen. Althans, dat is de indruk die ik heb overgehouden uit de kranten en van televisieprogramma’s van de laatste dagen. Een monster heeft de macht in Amerika overgenomen dankzij miljoenen racisten die hem steunen en dat is het einde van de beschaving zoals we die kenden. Mensen die ik aardig vind hoor ik de meest vreselijke dingen zeggen en veel fatsoensrakkers hoor ik zich te buiten gaan aan de meest onfatsoenlijke en haatzaaiende omschrijvingen van de nieuwe president van Amerika.

Sinds ik op jeugdige leeftijd ontdekte dat Sinterklaas niet echt bestond besloot ik me niet meer zo gemakkelijk bang te laten maken en niet meer op voorhand aan te nemen dat wat anderen vertelden ook waar was. Je kunt je afvragen of het hele sinterklaasfeest niet mede de intrinsieke bedoeling had om met je angsten te leren omgaan. Er is maar weinig om echt bang voor te zijn en angst is een slechte raadgever leerde ik van mijn vader.

Als ik alles wat over Trump gezegd wordt terugbreng tot het droge gewicht kan ik hem geen sympathieke man vinden. Ik heb wel sympathie voor veel van de mensen die op hem stemden omdat ze verwachten dat hij taboes zal doorbreken en de gevestigde orde een oorvijg verkoopt. Trump is in ieder geval geen bange man. En omdat hij niet bang is, voelt de gevestigde orde zich door hem bedreigd. Vanwege die bedreiging beginnen ze om zich heen te slaan en het wapen van bangmakerij is een beproefde methode om je te verweren.

De interne werking van bangmakerij

Groepscohesie is het eerste doel van bangmakerij en ontaardt als regel in scapegoating. Bij bangmakerij is het de bedoeling dat de doelgroep zich verenigt in dezelfde opvatting door iets buiten henzelf als bedreiging aan te wijzen. Bij een acute bedreiging neemt de groepscohesie toe, vormt een veilig binnenklimaat en wekt de groep op tot een agressieve houding. Het is precies wat we op dit ogenblik in Amerika zien gebeuren bij de storm van protesten die zich vooral in de grote steden voordoet.

De externe werking van bangmakerij

Bangmakerij heeft ook tot doel om het object van de uit angst voorkomende agressie te bewegen om concessies te doen. ‘Bewijs dat je niet zo slecht bent als wij denken’, is de boodschap. Als die boodschap vat krijgt op het object zal een bijstelling van de aanvankelijke boodschap het gevolg zijn. Er worden concessies gedaan en voor een toekomstige president van Amerika is dat een noodzaak om te voorkomen dat het land volledig verscheurd raakt.

De conclusie van deze dubbele strategie is dat de soep niet zo heet zal worden gegeten als die werd opgediend. Hoe harder het verzet is, des te meer concessies er worden gekregen.

De tweede doelstelling bij de externe werking is zo veel mogelijk sympathie te verwerven voor het eigen standpunt om zo het verzet te vergroten. Het merkwaardige daarbij is dat ook veel mensen die juist belang hebben (of horen te hebben) bij het doorbreken van taboes, vatbaar zijn voor de verspreide angst en zich daardoor als het ware tegen hun eigen belangen keren. Een onderdeel van de bangmakerij is dat u en ik wel heel slechte mensen moeten zijn als we het standpunt van de dominante groep niet delen. Bewust of onbewust laten veel mensen zich daardoor leiden, want wie kan er tegen om als slecht mens te worden aangeduid.

Te veel mensen laten zich bang maken

Het is groepsdruk die mensen verleidt om een zelfstandig oordeel op te geven voor het standpunt dat de groepsleiding prefereert. Hoe dichter men bij de groep staat, hoe meer men zich conformeert. De bangmakers (populisten gaan de zaak overnemen) vormen in Nederland een merkwaardige groep. Leiders van politieke partijen zitten als regel in de voorhoede. Het doorbreken van taboes is een bedreiging voor hun machten invloed en de angst voor het verlies van aanhang. In hun kielzog zijn het de politiek geïnteresseerde journalisten en programmamakers die de taak op zich nemen om de angst te verspreiden. De angst dat de omwenteling in Amerika een doorwerking zal hebben op de situatie in Nederland speelt daarbij een grote rol.

Bangmakerij is een vorm van manipulatie

Uiteindelijk zijn het niet de politici en cartoonisten en journalisten die het meeste belang hebben bij het verwekken van angst en het zaaien van haat. In feite zijn ze ingekapseld in de amorfe groep die die zich het meest bedreigd voelt door veranderingen. Het is de groep die geen belang heeft bij veranderingen en de status quo willen behouden omdat die hun belangen dient.

Het bang maken voor Zwarte Piet met zijn roe en zak is onder druk van het pedagogisch klimaat in de jaren zeventig verdwenen. Ik vraag me af of daardoor minder mensen hebben leren omgaan met angst en met wat anderen ze proberen wijs te maken.

Het doorbreken van taboes is alleen een bedreiging voor de groep die van de status quo profiteert. Daarom is er alle reden om ons niet te laten intimideren en manipuleren. Het doorbreken van taboes is niet het einde van de beschaving zoals we die kennen maar noodzakelijk om de scheef gegroeide verhoudingen weer in balans te brengen.  

De dubbelzinnigheid van D’66-voorman Alexander Pechtold

In de NRC van 9 november 2016 werd de reactie op de verkiezingsuitslag in Amerika als volgt vermeld:

“Het kan een wake-upcall zijn”, zegt Alexander Pechtold (D’66) die “echt beroerd” is van Trumps overwinning maar ook “extra motivatie” voelt om te zorgen dat “angst en verdeeldheid” geen kans krijgen in Nederland.

Heel alert is D’66 wel. Op facebook trof ik hun advertentie met de tekst:

“Wie zwijgt, stemt toe, Wie opstaat, bouwt mee, Stop het populisme, Steun het optimisme, Nu is het moment.”

Clintoniaanser kan het bijna niet, al is het net wat minder erg dan Rutger Bregman die in zijn column op de Correspondent onder de titel: Laat dit in vredesnaam een wake-up call zijn, schrijft: “Dit is het slechtste jaar voor de democratie sinds, ja sinds wanneer eigenlijk, 1933?”.  

Ik heb Pechtold nog wel eens horen zeggen dat de kiezer altijd gelijk heeft, maar voor de afgetekende overwinning van Trump geldt dat deze keer kennelijk even niet. De Amerikaanse kiezers die voor Trump kozen hebben ongelijk, ze zijn populistisch en dragen bij aan angst en verdeeldheid.

Angst

Als er één bang lijkt te zijn, is dat wel Alexander Pechtold. D’66 is onder zijn leiding verbouwd van een bestormer van het vastgelopen democratisch bestel,  tot een belangenbehartiger voor de kiezer die het wat beter heeft getroffen dan de modale kiezer, nog steeds verreweg de grootste groep kiezers in Nederland. Alles wat de D’66-kiezer als zijn belang ziet, wordt door D’66 voorzien van het goedkeurend stempel ‘redelijk’. D’66 draagt er aan bij dat de kloof tussen goed opgeleiden en de rest steeds groter wordt. D’66 wil dat bestrijden door het onderwijs te verbeteren. Dat is natuurlijk een schijnoplossing. Niet voor iedereen is er een universitaire opleiding of HBO-opleiding haalbaar. Waar de VVD de concurrentie met de PVV aangaat en de kiezer voor houdt dat hard werken beloond moet worden, kiest D’66 voor angstzaaien en demoniseren als het om de PVV gaat. Pechtold is de belangrijkste bestrijder van de PVV en dus ook van miljoenen kiezers die in de polls de PVV steunen. Pechtold draagt zo bij aan de verdeeldheid en polarisatie die hij zegt te willen bestrijden.

Verdeeldheid

De modale verdiener en laagverdiener ziet zijn achterstand op de beter betaalden al jaren groeien. Vooral in de publieke en semi-publieke sfeer groeit de omvang van staven ten koste van de uitvoerenden. Het is een van de scheidslijnen die in Nederland groeit. Maar ook zaken als globalisering (waar goed opgeleiden van profiteren en de modale werknemer juist niet), multiculturalisme, politieke correctheid, zorgen voor verdeeldheid waarin D’66 duidelijk positie kiest en zich tegen de groeiende stroom van kiezers keert die daar andere denkbeelden over hebben. D’66 gebruikt (net als GroenLinks) het scheldwoord ‘populisten’. Ze ziet ze als achterblijvers die niet met de moderniteit mee kunnen en daarom boos zijn. Het is een volkomen verkeerde analyse die verdeeldheid veroorzaakt. De verdeeldheid die Pechtold zegt te willen bestrijden, bestrijdt hij met de oproep om te denken zoals D’66 denkt. We moeten optimistischer worden van Pechtold.

Optimisme

Een groeiend aantal kiezers is pessimistisch over de toekomst en ziet het hedendaagse beleid eerder als een bedreiging voor de samenleving dan een winst. Het maar verder uitvloeiend Europese beleid en de met de globalisering samenhangende geopolitieke beleidsargumenten, worden niet gedragen door de modale (en dat zijn de meesten) kiezer. Die heeft zo langzamerhand zijn bedenkingen bij het beleid waarbij de winstkansen voor de Nederlandse economie de belangrijkste drijfveer zijn. Hij ziet dat die ontwikkelingen in belangrijke mate bijdragen aan de uitholling van belangrijke waarden en normen.

Waarden en normen

Ze vormen het weeskind van de politiek die als het er op aankomt liever kiest voor winst en het bijbuigen van waarden en normen als dat noodzakelijk is om de winstkansen te vergroten. De wereld is gevuld met schandalen die grote verontwaardiging oproepen omdat ze een aantasting vormen van levende normen en waarden. Als D’66 het serieus meent met het terugdringen van de verdeeldheid, ligt daar een grote kans. Een meer conservatieve benadering van normen en waarden en de aandacht voor de handhaving van normen en waarden is de belangrijkste trend in het politieke landschap. Ik voorspel dat Pechtold gaat struikelen over zijn beleid van het laatste decennium want, als ik me niet vergis bevinden zich onder zijn aanhang ook weldenkende mensen, die anders dan Pechtold, niet denken dat het redelijk en fatsoenlijk is om alleen maar ja te zeggen als het in het belang is van de beter verdienenden en hun daar aan verbonden inzichten.

Dubbelzinnigheid

De dubbelzinnigheid van Pechtold is wat mij betreft onverdragelijk, juist vanwege zijn bijdrage aan het verspreiden van angst en aan de groeiende verdeeldheid. De stroming in het Westen waarvan de verkiezingsuitslag in Amerika een symptoom is, vormt een bedreiging voor de Pechtolds van deze wereld. Ze zien hierin het einde van de beschaving zoals we die kennen (Helen Mees), maar bedoelen eigenlijk dat hun wereld bedreigd wordt. Hun duiding van de Amerikaanse verkiezingsuitslag is arrogant en dubbelzinnig. Terwijl hun uitingen alleen de eigen beschermde wereld betreffen, doen ze het voorkomen alsof het voor de hele wereld geldt. Hun bedreigers heten ‘populisten’, een scheldnaam voor mensen die het anders zien dan het D’66 van Pechtold.

Allemaal racisten

                                                                   

             

Wie geen kranten leest, en dat zijn er steeds meer, mist veel. Als verwoed nieuwsgaarder lees ik kranten met enige distantie. Nieuws en opinies voeden mijn kijk op de wereld en dat wereldbeeld wordt op zijn beurt weer het filter om nieuws en opinies een plaats te geven.

Soms blijven dingen bij mij doorzeuren. Dat geldt voor het interview (Volkskrant 20 mei) met UvA-hoogleraar ‘Diversiteit en integratie’ (let op de volgorde) de Iraans-Nederlandse Halleh Ghorashi. “Nederlanders kunnen niet langer ontkennen racistisch te zijn”, luidt de kop boven het artikel waarin ze het opneemt voor DENK. Deze hoogleraarse leidt studenten en promovendi op en wordt betaald uit de onderwijsbegroting. Ze geeft half bestuurlijk, politiek en leidinggevend Nederland cursus in theedrinken en inclusief denken. Ook dat levert weer aardig wat geld op waarmee ze docenten kan aanstellen. Ik heb daar moeite mee en behoorlijk ook.

Waarom zijn er geen hoogleraren in Nederland die met minderheidsgroepen gaan theedrinken en hen leren inclusief te denken. Het is éénrichtingsverkeer en Halleh Ghorashi heeft een goed bestaan gevonden in het beschuldigen van de autochtone bevolking en anderen daarin op te leiden. Ik snap haar wel. Het verbindingsmodel dat ze voorstaat werkt niet. Omdat het niet werkt moet er een oorzaak worden gevonden. Die lag natuurlijk voor het oprapen. Racistisch Nederland. In haar boek ‘Culturele diversiteit, Nederlandse identiteit en democratisch burgerschap’ (wel een mond vol, hè) neemt ze het op voor de mislukte PvdA-minister Ella Vogelaar. Ze was de enige die het echt begreep. (pagina 125-126). Nu ga ik speculeren. Het zou wel eens kunnen zijn dat Ghorashi een van de belangrijkste adviseurs is geweest van deze minister en haar mislukking nu aan de verkeerde oorzaken wijt: de racisten.  Ik vermoed dat ik er niet ver naast zit.

De beschuldiging van racisme is een belangrijk wapen geworden in handen van minderheidsgroepen. Ze stuwen de discussie daarmee in een extreme richting waarbij hun slachtofferschap ons voor de voeten wordt geworpen. Het is een gebaar met nogal ongezonde trekjes waaraan een eendimensionale aan ten grondslag ligt. In eigen ziel wordt niet gekeken. Slachtofferisme is het nieuwe hedonisme. Het wakkert polarisatie aan en leidt tot een ernstige vorm van politieke correctheid. Dat laatste ontleen ik aan de column van Derk Jan Eppink in de Volkskrant van vandaag. Hij laat met tal van voorbeelden zien hoe op Amerikaanse universiteiten de zaak uit de hand loopt en voorspelt dat dit ons ook te wachten staat. Een voorbeeld: op een van de muren van een universiteit in Atlanta had een nachtelijke onverlaat de naam ‘TRUMP’ gekalkt. Er volgde een demonstratie van ontstelde studenten die dit als ‘micro-agressie’ zagen. Ze eisten meer 'veilige plaatsen'.Vervolgens veroordeelde de rector van de universiteit de daad als ‘intimidatie’. Over een aantal jaren zullen wij allemaal gedwongen zijn om kritiek in te slikken om uit naam van de tolerantie te zwijgen, voorspelt Eppink.

En al bladerend in de Volkskrant vond ik één van de oorzaken van de toenemende polarisatie. NTR-directeur Paul Römer, verklaart aan de hand van het vertrek van hoofdpiet Eric Muiswinkel dat de omroep geen moreel kompas is. We volgen de discussie in het land. “De samenleving moet maar uitmaken of Piet racistisch is”, laat hij optekenen. Het is exemplarisch. Ineens begreep ik hoe opiniërend en politiek Nederland nauwelijks positie meer kiest omdat het tegen hen kan worden gebruikt. Gezond verstand wordt vervangen door veilige neutraliteit.

De samenleving mag het uitvechten. In zulke situaties winnen de slechteriken (en dat zijn niet de 'racisten').