Voetballer Özil in de valkuil van bi-nationaliteit

sport of politiek?

De affaire Özil begon toen hij een bezoek bracht aan Erdogan en hem een shirt gaf met een tekst waarin hij zijn respect voor Erdogan betuigde. Later zei hij daarover dat hij de president van het land van zijn ouders wilde eren en dat het hem niet  uitmaakte wie op dat moment president was. Achter zo’n verklaring proef je de pr-consultant die overal een draai aan kan geven.

Waarom Özil daar was weten we niet precies. Daar is geen informatie over te vinden. Dat hij op eigen initiatief bij Erdogan op bezoek is gegaan, lijkt niet voor de hand te liggen. Aannemelijker is dat hij is uitgenodigd en niet kon of wilde weigeren om op die uitnodiging in te gaan. Wilde Erdogan alvast een voorschot nemen op een mogelijke eindoverwinning van Duitsland die tot stand zou zijn gekomen met ‘Turkse’ hulp? We weten het niet, maar onwaarschijnlijk is het niet,

Het bezoek van Özil aan Erdogan viel in Duitsland slecht. Juist in een tijd dat de relatie tussen Turkije en Duitsland gespannen is en dat dit mede te wijten is aan het optreden van Erdogan, rees in Duitsland de vraag: “waar staat die Özil eigenlijk?”. Een terechte vraag. Özil beroept zich op het feit dat hij een vaderland en een moederland heeft. Een standpunt dat tegenwoordig door heel veel migranten wordt verkondigd. In feite zeggen ze daarmee dat ze geen keuze maken en bi-nationaal zijn.

Het zat Die Mannschaft op het WK niet mee en Özil was ook nog een hopeloos uit vorm. De Duitse voetbalbond had zich buiten de discussie over de affaire met Erdogan gehouden en stelde Özil gewoon op. Volgens insiders speelde de affaire echter ook een rol binnen de Duitse selectie en de organisatie daarom heen. Het zou de sfeer verslechterd hebben. Dat geeft brandstof aan al degenen die van mening zijn dat Özil buiten de selectie had moeten worden gelaten en dat de slechte prestatie op het WK te danken is aan de affaire.

Nu Özil zich in niet mis te verstane woorden heeft teruggetrokken uit de selectie, is het Erdogan die nog eens olie op het vuur gooit. Volgens Erdogan heeft Özil daarmee een patriottische daad gesteld die niet genoeg kan worden geprezen. In feite zegt Erdogan: ‘Özil is er echt een van ons, dat heeft hij bewezen. Özil lijkt echter het meest op een kind waarover de gescheiden ouders strijden. Hij is een slachtoffer van de nog steeds toegestane bi-nationaliteit en dat is waar deze affaire eigenlijk over gaat.

De bi-nationaliteit is niet het echte probleem. Het probleem in dit geval wordt veroorzaakt door de standpunten van Turkije (en Marokko). Eens een Turk, altijd een Turk is het standpunt van Erdogan. Je kunt bij wijze van spreken je Turkse paspoort opgeven, maar dan blijf je nog altijd een Turk. Alsof de etniciteit genetisch is en nooit meer tot in het zoveelste geslacht kan worden verwijderd. Erdogan verzet zich ook tegen integratie en beveelt aan dat Turkse kinderen in andere landen tot hun vierde jaar uitsluitend de Turkse taal om zich heen horen. Turkije roept ook Turkse jongeren die in andere landen verblijven op om hun Turkse dienstplicht te vervullen.

Özil wordt gemangeld tussen twee nationaliteiten en kiest na de affaire voor zijn Turkse kant door iedereen en zijn moeder van racisme, gebrek aan respect en gebrek aan steun te beschuldigen. Daarmee maakt hij het alleen nog maar erger en Erdogan is er als de kippen bij om te vertellen dat hij een geweldige patriot is. In de afscheidsbrief van Özil is zijn omgeving te horen. Duitse Turken zien  hem als de toetssteen van hoe Turken in Duitsland worden behandeld. Nog meer olie op het vuur.

Het gemak waarmee Europese landen zich hebben neergelegd bij de weigering van Turkije en Marokko om hun elders verblijvende onderdanen te bevrijden van hun nationaliteit, wreekt zich hier. De Nederlandse regering heeft aangekondigd dat ze in de toekomst geen bi-nationaliteit meer wil accepteren. Iedereen moet kiezen waar hij bij wil horen, Dat werd de hoogste tijd. Een autochtone Nederlander kan wettelijk niet tegelijk twee paspoorten hebben. Wie kiest voor een paspoort van een ander land, verliest automatisch zijn Nederlanderschap. Dat zou internationaal de standaard moeten zijn. In het integratiebeleid is die keuze ook van belang.

Özil is een slachtoffer, maar ook iemand die van twee walletjes wil eten en boos wordt als dat niet wordt geaccepteerd. Met zijn beschuldiging van racisme heeft hij zich om in voetbaltermen te spreken volkomen buiten spel gezet. Het doelpunt dat hij had willen maken met zijn beschuldigingen wordt breed afgekeurd, maar niet door de Turken in Duitsland. Die vinden de 'Scheissrechter' partijdig.

Verwant blog: de migratieval voor Nederturken

Nederland is mijn vaderland, Turkije is mijn moederland

                                                                      

De VPRO liet gister in het programma ‘Tegenlicht’ een portret zien van Turken in Nederland die Erdogan steunen. De spagaat tussen het verblijf in Nederland en de binding met Erdogans Turkije wordt overbrugd door retoriek. De slagzin: ‘Nederland is mijn vaderland, Turkije is mijn moederland’ wordt gevolgd door: ‘En die liefde voor je vader en moeder kan je niet scheiden van elkaar’.

In het programma worden ook enkele Erdogan-aanhangers gevolgd die, in Turkije, aangifte hebben gedaan tegen Metro-columniste Ebru Umar toen die bij haar ouders in Turkije verbleef. Ze voelden zich beledigd door de niet malse teksten van Umar over Erdogan. Een beetje raar eigenlijk want, als het al een delict is, is dat gepleegd in Nederland (het vaderland). Maar de heren vonden het Nederlandse recht te soft. Gevalletje van internationaal juridisch shoppen. Als vader niet toegeeft, kun je het nog altijd weer bij moeder proberen.

De mannen in het programma hadden geen moeite met conflicterende normen en waarden. Ze houden zich in Nederland braaf aan de wet en betalen hun belasting. Maar hun normen en waarden waren onmiskenbaar Turks en dat culmineerde in een verering van Erdogan die Turkije weer groot maakt. Een enkeling ging daar heel ver in en zag het glorievolle Ottomaanse rijk weer rijzen. Er waren ook bebaarde critici van Erdogan te zien. In niet mis te verstane woorden gaven ze te kennen dat Erdogan in hun ogen een slappeling was die niet ver genoeg ging in het islamiseren van het land. Ongetwijfeld hebben ze een Nederlands paspoort op zak en vinden ze tegelijkertijd dat Nederland een verderfelijk land is zolang het de islam niet omarmt.

Opvallend was dat de meeste mannen welbespraakt waren en hun Nederlands uitstekend beheersten. Ik spreek beter Nederlands dan menig Nederlander, zei een van hen en dat was niet onterecht. Maar ook van hem hoorde ik niets anders dan retoriek die de spanning overbrugt tussen hier zijn en daar willen wezen. Ogenschijnlijk geïntegreerd, maar dat beperkt zich tot economische integratie. De Turkse cultuur wordt zorgvuldig onderhouden en bevat geen andere Nederlandse trekjes dan de rechten waarop ze zich kunnen beroepen.

In het latere ‘Nieuwsuur’ trad er een sterk contrast op met de verhalen in ‘Tegenlicht’. De nationale deken van alle advocaten in Turkije liet bij een interview weten dat in Turkije de rechtsstaat niet meer bestaat. Advocaten kunnen niet meer naar behoren functioneren, de rechten van verdachten worden sterk aangetast en de rechtspraak is niet meer betrouwbaar. In een openbare meeting met Erdogan waarin hij dat moedig naar voren bracht, werd hij door de laatste woedend uitgescholden voor leugenaar.

In Nederland is men daarover terecht verontwaardigd. Dat was aan de Erdoganisten in ‘Tegenlicht’ niet besteed. Erdogan staat op een voetstuk en kan niets verkeerd doen. Hij is het die Turkije groot maakt en een derde wereldland heeft omgetoverd in een natie die meetelt in de wereld. Dat telt. Bijna alle mannen uit het VPRO-programma zijn van plan om op DENK te stemmen en ze waren actief bij demonstraties waar een zee van Turkse vlaggen was te zien. Het is niet alleen een Nederlands probleem.

Hun retorisch spel met de begrippen ‘vader’ en ‘moeder’ is eigenlijk propaganda die hun verblijf in Nederland moet rechtvaardigen. Goedbeschouwd gaat het om een echtpaar dat is gescheiden en waarvan de kinderen voor hun moeder hebben gekozen. En natuurlijk letten ze op of vader wel trouw de alimentatie betaalt en hun rechten respecteert. Verder laten ze hem links liggen.

De band tussen Turkije en Saoedi-Arabië wordt nog te weinig onderkend.

                                                                     

De twee gezichten van Erdogan

         

Vorige week gaf het Amerikaanse Congres documenten vrij waaruit bleek dat de Saoedische overheid op zijn minst informeel was betrokken bij het faciliteren van de vliegtuigkapers die het drama van ‘nine-eleven’ veroorzaakten. Er was weinig ophef over dat onderwerp in de media. Het wahabitische Saoedi-Arabië kan als regel op een respectvolle bejegening van de media rekenen.  Het verbaast me ook iedere keer weer hoe dat land Amerika voor zijn karretje weet te spannen en de kooltjes uit het vuur laat halen. De Saoedische strijd tegen het ketterse Iran en de ketterse sjiieten elders ontwrichten het Midden-Oosten al voor langere tijd. De Saoedische steun aan het agressieve salafisme zorgt overal in de wereld voor onrust. Saoedi-Arabië lijkt een nieuwe partner te hebben gevonden in het Turkije van Erdogan.

De ontwikkelingen in Turkije kunnen worden begrepen vanuit de missie van Erdogan om het land in soennitische zin islamitischer te maken. Alles wat hem daarbij in de weg staat moet worden uitgeschakeld. De na de coupe in gang gezette zuiveringen richten zich met name op de aanhangers van de Gülen-beweging die een gematigde en piëtistische islam voorstaat.

In de koran is terug te vinden dat ‘wanorde’ als de grootste vijand van de islam wordt gezien. Met ‘wanorde’ wordt iedere uiting bedoeld die niet in de lijn is met de officiële versie van de islam en met het regime dat daar uitvoering aan geeft. Saoedi-Arabië is een goed voorbeeld van de wijze waarop ‘wanorde’ wordt bestreden. Volgens de officiële islamitische leer dienen mensen die schuldig zijn aan het veroorzaken van wanorde gedood te worden. Dat is ook precies waar Erdogan nu naar lijkt te streven met zijn voornemen om de islamitische doodstraf weer in te voeren.

Er is meer dat wijst op nauwere samenwerking met Saoedi-Arabië. Naast de interne zuiveringen lijkt ook het buitenlandbeleid van Turkije steeds meer op dat van Saoedi-Arabië. Dezelfde vijanden, alles wat niet soennitisch is, en dezelfde vrienden. Turkije heeft een dubbelzinnige rol in de omgang met IS en heeft lang de grenzen aan beide zijden opengelaten om mensen die Syrië ontvluchtten een onbelemmerde toegang tot Europa te verschaffen.

De nauwere band tussen beide landen heeft niet alleen geopolitieke redenen. Ook de verspreiding van de salafistische islam lijkt een rol te spelen. De afwijzing van de piëtistische en puriteinse islam van de Gülenbeweging staat een andere vorm van islamisering van Turkije voor dan het meer politiek georiënteerde en intolerante salafisme. Erdogan lijkt voor deze stroming te hebben gekozen.

De psychologische profielen die van Erdogan op de sociale media te vinden zijn, sturen ons in een verkeerde richting. Het optreden van Erdogan dient mede geïnterpreteerd te worden vanuit zijn sociaal culturele omgeving die een sterk tribale inslag heeft. In de tribale cultuur is wie niet voor je is, je vijand. In dit verband kan Erdogan het best gezien worden als de stamleider van de Turken die een politieke islam voorstaan en weinig bezwaren hebben tegen de invoering van de sharia.

Verwacht mag worden dat de laatste restanten van het seculiere Turkije van Atatürk zullen verdwijnen en dat iedereen die niet tot de ‘stam’ van Erdogan behoort (zoals de Koerden en Alewieten al overkwam) gedegradeerd zal worden tot tweederangsburger die het verdient gediscrimineerd te worden. De echo daarvan is ook in Nederland zichtbaar geworden. Er is door Erdogan-aanhangers opgeroepen om Turken die voor Gülen zijn economisch te boycotten en sociaal te isoleren. Erdogan-Turken die hier een bestaan genieten op basis van het beleid van culturele diversiteit beroepen zich wel op rechten, maar negeren de plichten. Geen tolerantie voor ‘onder-Turken’.

Na het Marokkaanse drama lijkt zich nu ook een Turks drama te ontwikkelen. SP-kamerlid Ulenbelt heeft er duidelijk genoeg van. “Als je Erdogan top vindt, Turkije je ‘vaderland’ is, je hier rotzooi schopt, dan vertrek je of we zetten je uit”. Dat laatste is makkelijker gezegd dan gedaan, maar zijn uitspraak vormt wel een bewijs dat de stemming in Nederland aan het veranderen is. Zelfs de Volkskrant schetste vanochtend (pagina 6-7) een beeld van in Nederlands wonende Turken die na gastarbeiders eigenlijk gastprofiteurs zijn geworden omdat ze behalve met de sociale voorzieningen, helemaal niets met Nederland hebben.

Wetenschappers wauwelen in de Volkskrant over het gepolariseerde debat

                                                                     

Van wetenschappers moeten het het niet hebben bij sociale problemen

        

Het bepalen van een keuze voor het onderwerp van mijn dagblog gebeurt niet rationeel. Ik kan wakker liggen van wat een schurk als Erdogan nu weer uitvreet. Tegenstanders in het parlement hun onschendbaarheid afnemen zou een reden moeten zijn om Turkije uit de wereldgemeenschap van landen te stoten. Het zal niet gebeuren. Opportunistische diplomatie regeert de wereld en dat schijnt niet anders te kunnen. De keuze vandaag valt op een aantal uit hun nek kletsende wetenschappers die in de Volkskrant mogen vertellen wat ze van het gepolariseerde debat vinden. Omdat ik daar boos van werd en omdat het dichtbij is.

Er zijn Nederlandse Marokkanen die het sociale klimaat inNederland te guur vinden en in Marokko een goed bestaan hebben opgebouwd. Gek genoeg noemen ze zichzelf daar nu Marokkaanse Nederlanders. Ze komen op tijd, komen hun afspraken na en zijn directer dan wat men in Marokko gewend zijn. Marokko zou er baat bij hebben als meer van dat soort mensen  zouden terugkeren. Maar die conclusie wordt in de Volkskrant niet getrokken.

Die krant heeft wel een aantal wetenschappers opgetrommeld om iets verstandigs te zeggen over het gepolariseerde klimaat in Nederland waarin migratie, integratie en islam een centrale plaats innemen. Bij het lezen van wat ze in hun ‘wetenschappelijke wijsheid’ te berde brengen sloeg de schrik me om het hart.

Ze constateren dat er  geen sprake is van een debat. Het is allemaal éénrichtingsverkeer en niemand luistert meer. Hoewel dat nogal ongenuanceerd is, kan ik me er wel in vinden. Maar dan hun analyses. Hans Siebers (universitair hoofdocent cultuurwetenschappen)  legt de schuld bij de politiek die te veel op integratie inzet. Marja de Gruijter (senior onderzoeker) vindt het debat te fel en te persoonlijk. Jan Derksen (hoogleraar klinische psychologie) constateert dat de emotionele intelligentie over de hele linie tanende is. Stine Jensen (filosoof) vindt dat we het verbindend gesprek niet beheersen. Bram Bakker (psychiater) heb ik voor het laatst bewaard. Hij eindigt met een zinnige opmerking:  “we zouden ons beter eens bezig kunnen houden met de vraag wat er onder de ontevredenheid schuil gaat.

Goeie vraag. Ik geef hem meteen door aan Khadija Arib, met het verzoek die vraag te agenderen voor een debat in de Tweede kamer. En laten ze dan bij het begin beginnen. Zo ergens in het begin van de jaren tachtig toen de eerste geluiden over criminaliteit van Marokkaanse jongeren te horen waren en bewoners van oude stadswijken protesten lieten horen over de instroom van migranten die het buurtgevoel onder druk zette. Het debat zou moeten beginnen met een zelfonderzoek. Waarom wilden politici de toenemende criminaliteit het liefst verdonkeremanen? Waarom zagen ze de protesten uit de volkswijken als een bedreiging voor het multiculturele ideaal?

Politici luisterden vanaf het begin niet naar de geluiden die uit de samenleving opklonken. Trots haalden ze vertegenwoordigers van migrantengroepen naar hun fracties en volgden hun opinies en vertaalden dat naar beleid. Naar migrantengroepen werd wel geluisterd. Naar politiek correcten werd wel geluisterd. De polarisatie begon met de ontevredenheid van mensen waar niet naar werd geluisterd.

Ook de Volkskrant lijkt niet te luisteren. Anders hadden ze wel anderen hun licht laten schijnen op het gepolariseerde debat dan deze groep van overwegend moraliserende wetenschappers.

De vrijheid van meningsuiting is een wapen tegen een teveel aan macht

                                                                         

   

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de situatie van Ebru Umar die zowel Nederlands als Turks onderdaan is. Een dubbel paspoort heeft voordelen, maar er zitten ook risico’s aan vast. Heel wat Nederturken (is dat eigenlijk een nieuw woord?) beseffen dat ook zij op hun woorden moeten passen en zelfs al geregistreerd kunnen staan voor belediging van het Turkse staatshoofd. Bij een bezoek aan het land van oorsprong kan hen hetzelfde overkomen als Ebru Umar overkwam.

De ontwikkelingen in Turkije vormen een bedreiging voor de vele vrijzinnige en seculiere inwoners van Turkije en voor vrijzinnige Turken in Europa. En het gaat verder dan dat. Jan Böhmermann die een satirisch gedicht over Erdogan maakte, wordt, nadat Erdogan aangifte had gedaan, door de Duitse justitie vervolgd voor smaad. Is zo’n smaadgedicht schadelijk voor het aanzien van Erdogan? Mij lijkt van niet. De man roept alleen al smaad over zich af voor de wijze waarop hij in eigen land met de persvrijheid en vijanden van zijn regime omgaat.

Hoe de Tweede Kamer met de situatie van Ebru Umar omgaat, zou de vrijheid van meningsuiting en het belang daarvan als belangrijkste onderwerp moeten hebben. Die vrijheid is de enige manier waarop macht aan banden kan worden gelegd. Vandaag zal de Tweede Kamer ook debatteren over een verwant onderwerp. Op initiatief van onder meer het CDA en D’66 stemt de Tweede Kamer vandaag over een motie om maatregelen te kunnen treffen tegen organisaties en instellingen die (islamitische) haatpredikers een podium bieden. Ook hier is de vrijheid van meningsuiting aan de orde en met name de grenzen daarvan.

Het is nog wel iets ingewikkelder. Niet alleen de vrijheid van meningsuiting, maar ook de vrijheid van godsdienst spelen een rol bij het onderwerp ‘haatpredikers’. Elders heb ik al eens betoogd dat de vrijheid van godsdienst alleen toekomt aan religies die in woord en daad de godsdienstvrede onderschrijven. Een religie die dat niet doet zou in Nederland geen faciliterende steun moeten krijgen. Als we uitgaan van de rol van de vrijheid van meningsuiting bij de bestrijding van ongewenste macht, biedt dat een aanknopingspunt voor het weren van haatpredikers. Ze worden in eigen kring nauwelijks bestreden en wie buiten die kring zich actief weert tegen haatpredikers krijgt niet alleen islamisten tegen zich, maar ook politiek correct Nederland.

In de NRC van 17 mei zijn het twee hoogleraren die het opnemen voor de vrijheid van meningsuiting van haatpredikers. Jan Brouwer (RUG) en Jon Schilder (VU) maken zich in een opinie-artikel sterk voor de vrijheid van meningsuiting van dat soort lieden. Hun stelling is dat er alleen ingegrepen dient te worden als ze opvattingen verkondigen die strafbaar zijn. Een nogal zwak argument want de vrijheid van godsdienst biedt nog wel wat meer ruimte dan de vrijheid van meningsuiting. Daar komt bij dat haatpredikers bij hun optreden in Nederland zich rekenschap geven van wat hier wel en niet kan. Ze worden echter uitgenodigd vanwege hun reputatie. Buiten Nederland gaan ze een stuk verder wanneer het gaat om antisemitisme, homohaat en de afwijzing van Europese normen en waarden. Hun reputatie is onder moslims bekend via de schotel en YouTube. Bij het debat in de Tweede Kamer zou dan ook rekening moeten worden gehouden met wat haatpredikers buiten Nederland verkondigen. Haatpredikers doen niet aan bestrijding van ongewenste macht, ze zoeken macht voor opvattingen die volkomen strijdig zijn met onze normen en waarden. Ze keren zich bijvoorbeeld tegen de vrijheid van meningsuiting.

Homo's beschermen en de vrijheid van meningsuiting van haatimams beschermen gaat niet samen betoogden eerder opiniemakers in de NRC.

Turkije-kenner erkent zijn vergissing

                                                                            

De Volkskrant biedt vandaag weer een groot aantal onderwerpen die tot overpeinzingen leiden. De ombudsvrouw wil van het woord ‘allochtoon’ af, terwijl ik het graag zou willen handhaven als aanduiding voor iemand die niet geïntegreerd is. In Magazine een nieuwe columniste die Hayat heet, maar waarvan we de achternaam niet mogen weten. Ze voelde zich vies nadat ze op het advocatenkantoor waar ze werkte als ‘pitchfactor’ werd ingezet, maar dat is ze in Magazine natuurlijk ook. Ze mag daar schrijven omdat dat past in het beleid van de Volkskrant om de multiculturele samenleving zichtbaar te maken. Jonathan van het Reve maakt in de bijlage Vonk furore met zijn onttakeling van het begrip ‘islamofobie’. Je kunt iemand die kritiek heeft op de islam nu eenmaal geen ziekte aansmeren. Toch is dat het beleid van de islamisten en het OIC (Organization Islamic Conference). Jonathan had wat mij betreft wel dieper mogen graven om dat propagandistische beleid aan de kaak te stellen. Er zijn nog heel wat andere islam-gerelateerde onderwerpen te vinden in de Volkskrant van vandaag. Een religie die dagelijks meervoudig het nieuws haalt, terwijl de katholieke kerk het vandaag in de Volkskrant met een artikel moet doen en dat gebeurt niet dagelijks. Islam is een wereldwijde ‘pain in the ass’ en onze media lijken er voor terug te schrikken om dat als zodanig te benoemen.

Turkijekenner Erik-Jan Züricher mag vandaag in de Volkskrant vertellen waarom hij zijn Turkse onderscheiding inleverde en waarom hij zich jarenlang vergist heeft in de ontwikkeling van Turkije. “Europa moet vooral kappen met Turkije”, luidt de kop boven het artikel. De strekking is dat de zwakte van Europa dwingt tot een akkoord met het onbetrouwbare en steeds islamitischer wordend Turkije over de vluchtelingenproblematiek. Ik wil het graag met hem eens zijn, maar een Europa dat in staat is dit probleem effectief te regelen is nog lang niet in zicht. Het heeft nauwelijks een andere keuze dan zich te laten chanteren door Turkije dat naar believen die vluchtelingenstroom kan openzetten of afknijpen. In de analyses over Erdogans Turkije blijft Saoedi-Arabië nog te veel uit het zicht. Toch is het overduidelijk dat Turkije een steeds duidelijker rol op zich neemt in de soennitische alliantie dat door Saoedi-Arabië wordt aangevoerd.

Erik-Jan Zürichiger, ooit een fervent bepleiter van het opnemen van Turkije in de Europese Unie, erkent dat hij zich volledig heeft vergist. Ik spreek de hoop uit dat hij de eerste is van een lange reeks van bekentenissen van mensen die erkennen dat ze zich in de ambities van de islam hebben vergist. Daaronder mogen van mij heel wat moslims zijn die erkennen dat ze zich te lang hebben laten leiden door de slinkse propagandistische activiteiten van de islamisten die hier zo uitvoerig beschreven zijn.