Macron's Patriottisme versus Nationalisme. Een valse tegenstelling?

U bent een patriot als u mij volgt

Bij de herdenking van het einde van de eerste wereldoorlog in Parijs gebruikte president Macron de tegenstelling tussen patriottisme en nationalisme. Patriottisme zou behoren bij het verdedigen van de waardegemeenschap, terwijl nationalisme voort zou komen uit het opkomen voor het eigenbelang.

In de media werd juist dit deel van de rede van Macron opgepikt en gingen daar stemmen op dat hij met die tegenstelling Trump op het oog had. Die veronderstelling  kan grond hebben. Maar ook Europa heeft te maken met het opkomende ‘nationalisme’ in eigen gelederen. Ook in Frankrijk. De partij van Marie Le Pen is volgens de laatste polls op dit ogenblik bijvoorbeeld de grootste partij in Frankrijk.

Europa (eigenlijk West-Europa) kan het op dit ogenblik niet zo goed vinden met het Amerika van Trump. Trump is de vijand van Brussel en de Europese media dragen dat beeld uit. Het niet zo volgzame Oost-Europa is ook een vijand van Brussel en ook dat wordt door de media uit gedragen. Het weinig volgzame Italië is de nieuwste vijand van Brussel en ook dat vinden we in de media terug. Brussel hanteert op vrij agressieve wijze een schema waarin andere landen al vriend of vijand worden beschouwd.

Waar er principiële discussies ontstaan is het altijd goed om te kijken welke belangen daar achter verborgen gaan. Het zou naïef zijn om te veronderstellen dat de Brusselse Europese Gemeenschap haar belangen in de wereld niet zou verdedigen. De grote en vooral Duitse export naar Amerika is zo’n belang. Als Trump echter roept dat Amerika zijn eigen belangen niet langer moet verwaarlozen is hij de vijand van de vrijhandel waar Europa zo veel belang bij heeft. Daarom noemt Europa hem een ‘nationalist’. In eigen land wordt hij door zijn aanhangers een ‘patriot’ genoemd. Oost-Europese landen zien zichzelf als patriottisch en hetzelfde geldt voor Italië.

In de discussie over patriottisme en nationalisme past het oude Nederlandse maritieme gezegde: “Een hand voor jezelf en een hand voor het schip”. Het slaat de brug tussen individueel belang en algemeen belang. Het kan ook van toepassing gebracht worden op de relatie tussen Europa en haar samenstellende delen. Het is bijvoorbeeld van toepassing op Brexit. Engeland kon onder meer niet langer leven met het vrije verkeer van personen zoals dat door Brussel verordonneerd werd en wilde de Brusselse regel niet redden ten koste van zichzelf. Ook daar zullen Macron en Brussel ‘nationalisme’ in zien.

Het ‘patriottisme’ van Macron zoals hij dat verdedigde bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog, lijkt misplaatst. Die oorlog kwam voort uit het niet erkennen van nationale belangen en de belangen-allianties die werden gevormd. Dat beeld kan ook worden gebruikt voor het huidige Europa. Nationale belangen worden ondergeschikt gemaakt aan het Brussels belang. Een goede ‘patriot’ begrijpt dat volgens Macron. Dat een snel slinkend deel van Europa daar nog maar achter staat, lijkt hij niet te willen begrijpen.

‘Nationalisme’ is een scheldwoord geworden van de ‘patriotten’. Je bent een nationalist als je Europa niet in alles volgt. Vervolgens wordt ‘nationalisme’ gekoppeld aan ‘populisme’ en dan is de beschuldiging van fascisme niet ver weg. De media zijn daar gevoelig voor.

Ook Frankrijk verdedigt zijn ‘nationale’ belangen. Kijk bijvoorbeeld maar naar de actieve Franse lobby om de Nederlandse innovatieve visserij met de pulskor de nek om te draaien. Franse vissers hebben te weinig geld voor een dure aanpassing van hun schepen en daarom doen de Nederlanders aan ‘oneerlijke concurrentie’.

‘Nationalisme is het verraad aan het patriottisme’ dat volgens Macron op universele waarden steunt. Het laat zien hoe Frankrijk met Macron en Brussel (vergeet Timmermans niet) hun macht proberen te houden met de romantische verheffing van ‘patriottisme’ als universele deugd. ‘Patriottisme’ betekent in dit geval vooral volgzaamheid. Brussel (Macron en Merkel) doen in feite niets anders dan verhoudingen op scherp zetten en misbruiken de herdenking van WO I om hun vermeende gelijk uit te dragen. De Europese unie die ooit werd opgericht om eenheid in verscheidenheid te bewerkstelligen en daarmee oorlog uit te bannen, is afgegleden naar een machtspolitiek dat de Europese landen verdeelt. Er woedt een oorlog om de Brusselse aspiraties, maar zo wordt het niet genoemd. Brussel verliest in hoog tempo haar vat op Europese landen in de migratiecrisis. Het nagenoeg onbelemmerd toelaten van migranten heeft als Europees doel om het arbeidspotentieel in stand te houden bij een krimpende autochtone bevolking. Het middel is erger dan de kwaal besloot een groot deel van de Europese naties. Er zullen er nog meer volgen.

Het ‘patriottisme’ dat door Macron wordt gepredikt is een romantisch droombeeld waarachter, als het wordt afgeschminkt, de keiharde realiteit zichtbaar wordt in de vorm van de Brusselse oproep: ‘steun braaf onze machtspolitiek, want alleen wij zijn de goeden’. In het verleden zijn uit dergelijke positiekeuzes de ergste dingen voortgekomen. Daaronder WO I.

De morele crisis en de islam als splijtzwam

                                                                      

                 

“Wen er maar aan” is de slogan van de partij DENK. Arnon Grunberg valt ze op zijn eigen wijze bij in de Volkskrant van dit weekend. We kunnen maar beter aan die terreuraanslagen wennen dan een burgeroorlog riskeren, zegt hij in zijn dagelijkse voetnoot. Die opmerking komt niet uit de lucht vallen. Verschillende deskundigen achten een burgeroorlog niet uitgesloten. Nog een paar van die aanslagen en de vlam schiet in de pan, is hun mening.

In dezelfde Volkskrant wordt de minister van buitenlandse zaken van Polen, Mariusz Blaszczak, geciteerd. Die wijt de aanslag in Nice aan de jaren van ‘multicultibeleid’ en politieke correctheid van de EU-leiders. In plaats van tranen vergieten en marsen te organiseren, zouden ze de burgers beter moeten beschermen. Dat het vertrouwen in overheden wereldwijd daalt zag ik goed verwoord door Laurent Chambon in het AD. De al jarenlang in ons land verblijvende Fransman is voor het eerst bang voor een burgeroorlog. Heel treffend is zijn zin: “De illusie dat onze leiders de wereld beter snappen dan wij, ben ik kwijt”. Die zin is treffend omdat hij denk ik verwoordt wat heel veel mensen voelen of aanvoelen.

De multicrisis in de wereld wordt naar mijn mening veroorzaakt door de steeds groter wordende kloof tussen morele waarden en juridische uitgangspunten. Dat gold bijvoorbeeld voor de bankencrisis. Wat moreel verwerpelijk was, werd juridisch gesanctioneerd omdat de wetten het niet expliciet uitsloten.  Hetzelfde geldt min of meer voor de acceptatie en de facilitatie van de islam in Europa als beleid.

Een religie als de islam die terroristen eert met martelaarschap en hen een prominente plaats in het paradijs belooft, is moreel verwerpelijk. Zo’n zestig procent van de in Europa verblijvende moslims houden er wat dat betreft andere morele oordelen op na. Ze stellen een strijdbare islam op prijs en beoordelen aanslagen in het ethisch kader dat het doel de middelen heiligt.

Terwijl een overgroot deel van de Europese bevolking de islam niet ziet zitten, sanctioneert de nationale en Europese wetgeving de aanwezigheid van de islam op grond van het beginsel van vrijheid van godsdienst. Hier botsen morele waarden met juridische waarden en die kloof lijkt onoverbrugbaar. De angst voor burgeroorlog zoals Laurent Chambon die verwoordde in het AD zou goed kunnen voortkomen uit de gedachte dat alleen een burgeroorlog de kloof zou kunnen dichten omdat de overheden in dat opzicht nalatig zijn.

In Europa en zeker ook in Nederland is die burgeroorlog in feite al in aanleg aanwezig, maar nog niet tot uitbarsting gekomen. De oorlog in aanleg is zichtbaar in ons parlement als we kijken naar de twee opponenten Pechtold en Wilders. Pechtold ziet zijn elitaire missie voor een geglobaliseerde wereld bedreigd en benoemt Wilders als zijn ultieme vijand die het land als de rattenvanger van Hamelen naar de ondergang leidt. De islam is daarbij de grote splijtzwam. Wat Pechtold en de zijnen niet zien is dat de islam op opportunistische wijze gebruikt maakt van allerlei wettelijke rechten om verwerpelijke morele waarden te introduceren en geaccepteerd te krijgen. Wie daar de wenkbrauwen bij fronst is in de ogen van de islam en Pechtold xenofoob, islamofoob, racistisch en behept met onderbuikgevoelens. De islam streeft strafbaarheid van religiekritiek na en een opmerkelijk verzet blijft uit. De piketpaaltjes die de overheid zou moeten slaan, zijn niet zichtbaar. Morele waarden ontspruiten aan het gezond verstand en hebben niets te maken met juridische spitsvondigheden.

Columnist Paul Brill komt in de Volkskrant al aardig ver. ‘De overheid waarborgt de veiligheid onvoldoende’, is de kop boven zijn column. Hij bepleit een harde houding ten opzichte van IS, maar heeft niet de illusie dat extremistische en antiwesterse vormen en gedachten zullen ophouden te bestaan als IS zou zijn weggevaagd. Brill ontwijkt de laatste logische stap. De islam zelf is het probleem en zal niet ophouden met haar missie om de wereld voor Allah te veroveren tot ze gedwongen wordt die missie op te geven. De verabsolutering van hoogstaande juridische normen zoals de mensenrechten staan daarbij nog in de weg en daar dient een oplossing voor te worden gevonden. De islam zelf vormt de bedreiging die onschadelijk moet worden gemaakt.