De benauwde bubble van Pauw

                                                                   

Hoe lang zal zijn programma nog bestaan?

Ja, ik zou nooit meer naar Pauw kijken. Maar toen ik las dat Wierd Duk (AD) met een aantal PVV-stemmers bij Pauw aan tafel zou zitten, werd de verleiding te groot. Tja, ik ben ook maar een mens en dat je eigenlijk nooit ‘nooit’ moet zeggen, wist ik ook al een tijdje. Maar met ingang van vandaag val ik weer terug op mijn humeur sparende boycot.

Het werd gisteravond een opmerkelijke uitzending. Pauw kwam al snel onder vuur te liggen toen de halve tafel over hem heen viel. Aanleiding was de onschuld die Pauw zo mooi kan spelen. Wie of wat waren nou eigenlijk die media die alleen de stem van het establishment laten horen, had hij niet heel vaak Wilders uitgenodigd om aan zijn tafel plaats te nemen? Hij viel echter al meteen door de mand met zijn reacties op Monasch die een nieuwe partij wil beginnen. Die werd door Pauw bestookt met ironische en ridiculiserende vragen die hij nooit aan de gevestigde partijen stelt. Verschillende tafelgenoten, waaronder Marjan Thieme van de partij van de Dieren,  probeerden hem duidelijk te maken dat de opiniërende media te vaak onder één deken slapen met de traditionele partijen. Het leek niet tot hem door te dringen dat die zelden slachtoffer worden van zijn ‘kritische’ vragen.

Verlengstuk

Nieuwe partijen vormen een gevaar voor bestaande partijen. Hun zetelwinst gaat ten koste van de zittende partijen. Die reageren als de slager die zijn concurrent ervan beschuldigt de volksgezondheid te ondermijnen omdat hij zijn hammen zwaarder maakt door er pekelwater in te spuiten. De PVV krijgt het meest om de oren. Niet alleen de partij, maar ook degenen die er op stemmen worden tot op het bot veroordeeld. Wie zich openlijk voor de PVV uitspreekt loopt het risico vrienden, baan en nog meer kwijt te raken. Daarom was het opmerkelijk dat een loodgieter, een dominee en een commercieel medewerkster zich publiekelijk uitspraken voor hun voorkeur voor de PVV. De opmerkelijke uitspraak van de dominee was dat veel christenen een voorkeur voor de PVV hebben. Wierd Duk benadrukte terecht dat de PVV-stemmer niet de achterlijke klootzak is die de media van hem maken, maar een gewone doorsnee Nederlander blijkt te zijn. Daar zijn ze bij de media nog helemaal niet achter. De schrijvende en pratende media toveren ons het schrikbeeld voor van een fascistische tokkie die zowel xenofoob als islamofoob is. Daarmee zijn ze in feite het verlengstuk van de zittende politiek die kost wat kost probeert te redden wat er te redden valt en grossiert in negatieve beelden.

Bubble en verval

De onschuld van Pauw leek niet helemaal gespeeld. Voor de kijker werd echter snel duidelijk dat hij in een bubble leeft. Een bovenlaag van universiteiten, traditionele partijen en media die elkaar napraten en bevestigen en zich gezamenlijk afzetten tegen alles wat hun genoegzame en deugdzame wereld bedreigt. Ze verschansen zich achter een virtueel hek. 'Ze beginnen allemaal op elkaar te lijken, er is geen echte diversiteit meer', schamperde Marjan Thieme in de uitzending. Het is een wereld in verval, naar mijn mening. Ledenaantallen, kijkcijfers, abonnementen dalen gestaag en in de polls doen de traditionele partijen het slecht. Steeds meer mensen komen tot de ontdekking dat ze zich niet meer vertegenwoordigd voelen door de bovenlaag die zich het recht toe-eigent om richting te blijven geven aan de toekomst van Nederland.

Paniek

De bubble van de deugdzamen laat een lichte vorm van paniek zien. Brexit, Oekraïne-referendum en de verkiezing van Trump laten zien dat er een omvangrijke onderstroom is van mensen die de hakken in het zand zetten. Tot en met D’66 keren zittende partijen zich tegen het referendum vanwege het gevaar dat die een ongewenste uitslag kan opleveren. Ondertussen beginnen media zich af te vragen hoe ze meer aandacht kunnen besteden aan de gevoelens van de ‘boze mens’. Het lukt ze slecht. Er overheerst verslagenheid en verongelijktheid en er heerst angst vanwege de bedreiging van hun genoegzame wereld. De geruststellende veiligheid waarin je ongestraft alle niet door het establishment goedgekeurde meningen straffeloos kon afzeiken en daar zelfs applaus voor oogstte, lijkt voorbij te zijn. Banen en carrières staan op het spel, de toekomst is onzeker geworden.

Revolutie?

Er is wel degelijk een revolutie gaande van mensen die van mening zijn dat betrouwbare normen en waarden verkwanseld worden door de kritiekloze acceptatie van de islam, door het te veel macht af staan aan Europa en door de globalisering waar alleen het establishment van profiteert. Baanonzekerheid is bijna de norm geworden en op belangrijke zaken als de zorg wordt onbegrijpelijk bezuinigd. Voorman Pechtold van D’66 probeert het tij nog te keren door te schamperen over populisme en over het feit dat de ‘boze mens’ vooral te vinden is onder de groep die de snelle ontwikkelingen niet meer kan volgen. Hij verliest aan geloofwaardigheid. Hij heeft het mis, zoals het hele establishment het mis heeft. Daar staren ze zich blind op figuren als Wilders en Trump en missen de daarachter oprijzende menigte die zich in toenemende mate tegen het establishment aan het keren is.

Ik vond dat Pauw er gisteravond bleek, oud en moe uitzag. Ik ben benieuwd hoe lang het programma in deze vorm nog zal bestaan. Het applaus verstomt. Ratten verlaten het schip en de bevolking kijkt uit naar 15 maart 2017. Dan gaat het om een tussenstand, want dit is nog lang niet afgelopen.


Verwant: Martien Pennings analyseerde de bijdragen en interventies van Pauw in deze uitzending en dat leidde tot een nogal onthullend blog.

Ook verwant: Hannibal op 'Veren of lood': Pauw kan er beter mee stoppen

Ook verwant: Batavirus: De bubbel van Jeroen Pauw is lek  (humorvol geschreven

Ook verwant: Sietske Bergsma op TPO: Jeroen Pauw is een gaslighter

Nu echt voor de laatste keer naar Pauw gekeken

                                                                               

Pauw hielp gisteravond Pechtold met het maken van zijn punt

Kijken naar Pauw is tegenwoordig slecht voor mijn humeur. Omdat ik ook nog regelmatig de neiging heb om dingen  naar het geheel onschuldige TV-apparaat te gooien, werd het onvermijdelijk om te besluiten het kijken naar Pauw uit het dagelijks ritueel te bannen. Bevalt me goed.

Gisteravond won mijn nieuwsgierigheid het echter van mijn weerzin. Aangekondigd was dat Pauw Pechtold had uitgenodigd om in discussie te gaan met de ‘boze burger’. Daar reken ik mezelf ook toe. Kijken hield wel een risico in. Pechtold werkt op mij als een rode lap op een stier. Voorzichtigheidshalve bereidde ik me voor door alles waarmee ik kon gooien buiten mijn bereik te plaatsen. De afstandsbediening vertrouwde ik aan mijn vrouw toe met de afspraak dat ze de TV uit zou zetten vanaf het moment  dat ik zou gaan vloeken. Dat is als regel ook het moment waarop ik al mijn zelfbeheersing te hulp moet roepen om niet met dingen te gaan gooien.

Eigenlijk had ik niet moeten kijken. Na de intro van Pauw ‘we gaan beginnen’, zag ik al dat het fout zat. Na zeven minuten begon ik te vloeken en toen ging de TV uit. Geen schoen naar het scherm gegooid, maar mijn humeur stond vanaf dat moment lager dan het Amsterdams Peil. Die zeven minuten waren voldoende om te constateren dat de arbeidersomroep die de VARA in een ver verleden was niet meer van de arbeider en de boze burger houdt.

Het begon al met de casting. De VARA heeft kennelijk het idee dat de ‘boze burger’ bestaat uit een groep van laag opgeleiden die niet goed uit hun woorden kunnen komen en soms verwerpelijke ideeën hebben. De drie uitgenodigden waren bepaald niet representatief voor wat men onder de ‘boze burger’ verstaat. Hier was dus sprake van beeldmanipulatie. Geen mensen waarmee de gemiddelde ‘boze burger’ zich kan identificeren. Daar zet je dan Pechtold als gewiekste debater tegenover en dat is ongeveer te vergelijken met Cruyff laten pingelen tegen een door reumatiek verstijfde bejaarde. Dat kon niet goed gaan en dat was vanaf het begin al te zien.

Pauw benadrukte dat Pechtold was uitgenodigd en Pechtold herhaalde dat zelf ook nog een keer. Dan weet je dat je wordt belazerd met een toneelstukje. Zodra Trump was verkozen gebruikte Pechtold de situatie om leden te winnen. ‘We hebben mensen nodig om ons te verweren tegen ‘Trumpiaanse toestanden’ was ongeveer zijn advertentieboodschap’. Die heb ik deze week al gefileerd als vals, dubbelzinnig en polariserend. Ik ga er van uit dat Pechtold’s optreden bij Pauw een ideetje was van het campagneteam van D’66. Zet Pechtold tegenover de ‘boze burger’ op een manier waarop de boze burger als een onnozelaar geframed kan worden.

Bij zijn introductie vertelde Pechtold dat hij vooral kwam om te luisteren. Maar hij liet van meet af zien dat hij een slecht luisteraar is. Een luisteraar vraagt door, maar Pechtold gooide er meteen een debattruc in. “Geeft u eens een voorbeeld”, vroeg hij. De argeloze ‘boze burger’ trapte meteen in de val en gaf Pechtold de mogelijkheid om het op een welwillende manier (dat wel) te weerleggen. Toen Pechtold de gelegenheid benutte om te vertellen dat veel mensen achterop raakten bij de globalisering, begon het bij mij al te koken. Na zeven minuten raakten de grenzen van mijn zelfbeheersing in zicht. “Klootzak”, riep ik in woede en een moment later raakte de rechterduim van mijn vrouw de uitknop op de afstandsbediening.

Nog nazinderend riep ik tegen mijn vrouw dat het vergelijkbaar was met wat Polen na de wende in 1989 overkwam. De media lieten verpauperde stadwijken en gif uitbrakende industrieën zien. De boodschap was ‘zo ellendig is het Polen onder het communisme vergaan’. Sindsdien riep iedereen: ‘Waarom gaan  jullie zo graag naar Polen?’ En wij maar uitleggen dat Polen voor éénderde uit bos bestaat, prachtige landschappen en mooie oude steden heeft, dat het er stikt van de ooievaars en Nederland bevers en otters uit de vele uitgestrekte en beschermde natuurgebieden van Polen importeert. Maar het grauwe beeld dat de media na 1989 van Polen schetsten, blijft bij velen hardnekkig hangen.

Pauw en Pechtold zijn representatief voor wat er fout gaat in de politiek en bij de media. De gemiddelde burger ligt niet echt wakker van het Haagse kruidenieren met koopkrachtplaatjes. Hij ligt wakker vanwege het voortdurend gesjoemel met waarden en normen als het profijt of geopolitieke belang lonkt, hij ligt wakker omdat het establishment scheldwoorden verzint voor de ‘boze burger’ om hem weg te zetten. Hij ligt wakker van de zelfgenoegzame Pechtolds van deze wereld die hun eigen bubbel aanzien als representatief voor Nederland. Hij ligt wakker omdat het neoliberalisme mensen tegen elkaar opzet en de solidariteit ondermijnt. Hij ligt wakker van mensen die beweren te willen verbinden, maar in feite alleen maar polariseren. Hij ligt wakker omdat je bij de intocht van Sinterklaas door een detectiepoortje moet dat door de ME wordt bewaakt. 

Als Pechtold om een voorbeeld vraagt, zou ik zeggen: “Laten we eens naar mijnheer Pechtold kijken”. Nog steeds de veilingmeester die zich vergenoegd in de handen knijpt als hij weer eens knollen voor citroenen heeft verkocht.